نارسایی دهانه رحم به باز شدن بدون درد دهانه رحم گفته میشود که میتواند موجب سقط جنین در سه ماههی دوم شود. این مشکل ممکن است تنها در یک بارداری رخ دهد اما زمانی که در چند بارداری پشت سر هم تکرار شود، تشخیص آن مورد تائید قرار میگیرد.
علت ایجاد نارسایی دهانه رحم
ضعیف بودن ساختار دهانه رحم دلیل بسیاری از سقط جنینها در سهماههی دوم بارداری و یا تولد نوزاد نارس است. علت ضعیف بودن ساختار دهانه رحم میتواند به این دلایل باشد:
- انجام جراحیهای قبلی در دهانه رحم و یا رحم: مانند جراحی اتساع و کورتاژ و یا هیسترکتومی
- آسیب به دهانه رحم: شایعترین علت نارسایی دهانه رحم است که میتواند به دلیل زایمان طبیعی و یا زایمان با کمک مکش و فورسپس در بارداری قبلی ایجاد شده باشد.
- یک مشکل مادرزادی: ناهنجاری مادرزادی دهانه رحم به ندرت موجب ضعیف شدن ساختار رحم میشود. برخی از ناهنجاریهای ژنتیکی که بر کلاژن تاثیرگذار میباشند مانند سندرم اهلرز- دنلوس و یا ناهنجاریهای رحم که به دلیل قرار گرفتن در معرض دی اتیل استیل بسترول ایجاد میشود ممکن است موجب ناهنجاری مادرزادی نارسایی دهانه رحم شوند.
- کوتاه بودن طول دهانه رحم: کوتاه بودن طول دهانه رحم به تنهایی منجر به بروز نارسایی دهانه رحم نمیشود اما بر اساس مطالعات انجام شده میتواند به عنوان یک عامل خطر در نظر گرفته شود.
سقط جنین در سه ماههی دوم میتواند بنا به دلایل دیگری مانند التهاب، عفونت و یا خونریزی اتفاق بیفتد.
بیشتر بخوانید: درمان فیبروم رحمی
علائم نارسایی دهانه رحم
افرادی که مبتلا به نارسایی دهانه رحم هستند ممکن است در حاملگی فعلی خود هیچ گونه علامتی را بروز ندهند و یا اینکه علائم خفیفی را بروز دهند مانند:
- احساس فشار در ناحیه لگن
- انقباضات مشابه براکستون هیکس
- گرفتگیهای عضلانی و یا کمر درد مشابه درد پیش از دورهی قاعدگی
- تغییر در ترشحات واژن: ممکن است میزان ترشحات واژن افزایش بیابد و یا رنگ آن از حالت شفاف، سفید و زرد ممکن است به رنگ صورت، خرمایی و یا قرمز تغییر کند. غلظت آن نیز ممکن است کمتر شود.
در صورتی که نارسایی دهانه رحم همراه با علامت باشد این علائم معمولاُ بین هفتههای چهاردهم تا بیستم بارداری شروع میشوند.
تشخیص نارسایی دهانه رحم
- معاینهی فیزیکی: در اوایل دورهی نارسایی دهانه رحم ممکن است دهانهی رحم نرم و بسته باشد و علامتی را بروز ندهد. اما در صورتی که غشاهای جنینی در کانال واژن حین معاینات فیزیکی توسط بهترین متخصص زنان در سعادت آباد مشاهده شود میتواند نشانهای از نارسایی دهانه رحم باشد.
- تصویربرداری: در تصاویر سونوگرافی ترانس واژینال این بیماران معمولاُ طول دهانهی رحم کوتاه بوده و ممکن است یافتههای غیرطبیعی در مایع آمنیوتیک دیده شود.
- بررسی سابقهی پزشکی: بررسی سابقهی سقط جنین در سه ماههی دوم و یا زایمان زودرس (قبل از 28 هفته)
بیمارانی که بیش از 2 سقط جنین متوالی در سهماههی دوم و یا زایمان زودرس (پیش از 28 هفته) همراه با علائم ذکر شده را داشته باشند ممکن است دچار نارسایی دهانه رحم باشند.
موارد سقط جنین که ذکر کردیم در بارداریهای تک قلو مورد بررسی قرار میگیرند زیرا سقط جنین و یا زایمان زودرس در بارداریهای چند قلو معمولاُ ارتباطی با نارسایی دهانه رحم ندارند.
آیا نارسایی دهانه رحم پیش از بارداری قابل تشخیص است؟
خیر، تشخیص نارسایی دهانه رحم در افرادی که باردار نیستند توسط روشهای معمول معاینات رحم قابل تشخیص نیستند. با انجام سونوگرافی، ام آر آی و یا هیستروسالپنگوگرافی ممکن است بتوان برخی از ناهنجاریهای رحم را که عامل خطری برای نارسایی دهانه رحم باشد را مشاهده کرد. اما تشخیص قطعی به هیچ وجه امکان پذیر نیست.
درمان و مدیریت نارسایی دهانه رحم در باردرای های تک قلو
در صورتی که تشخیص قطعی برای نارسایی دهانه رحم توسط پزشک تائید شود، درمانهای زیر جهت جلوگیری از سقط جنین و یا زایمان زودرس برای بیماران پیشنهاد میشود:
- سرکلاژ: برای بیمارانی که در گذشته یک زایمان زودرس (قبل از 24 هفته) داشتهاند و در زایمان فعلی علائم نارسایی دهانه رحم را نشان میدهند سرکلاژ پیشنهاد میشود. انجام سرکلاژ در این گروه از بیماران بین هفتهی 12 تا 14 بارداری انجام میشود.
در جراحی سرکلاژ، دهانهی رحم توسط بخیههایی به صورت موقت دوخته میشود تا جنین در رحم باقی بماند. این روش جهت جلوگیری از زایمان زودرس انجام میشود.
- استفاده از مکمل پروژسترون: استفاده از مکمل پروژسترون واژینال از هفتهی 16 تا 20 بارداری شروع میشود. پروژسترون تراپی ممکن است پیش از انجام سرکلاژ و یا پس از انجام سرکلاژ شروع شود.
مدت زمان مصرف پروژسترون با توجه به نظر پزشک و شرایط بیمار ممکن است تا پایان دورهی بارداری ادامه داشته باشد.
نتیجه گیری
نارسایی دهانه رحم مشکلی است که میتواند منجر به سقط جنین و یا تولد نوزاد نارس شود. در صورتی که در بارداریهای قبلی سقط جنین در سهماههی دوم داشتهاید و یا سابقهی تولد نوزاد نارس را دارید ممکن است به نارسایی دهانه رحم مبتلا باشید. بنابراین لازم است در بارداری بعدی خود از همان هفتههای اول تحت نظر پزشک متخصص قرار داشته باشید تا در صورت بروز علائم نارسایی دهانه رحم درمانها مناسب برای شما انجام شود.