کولپوسکوپی و بیوپسی دهانه رحم از بهترین روشها برای بررسی دقیقتر سلولهای دهانه رحم هستند که پس از مشاهده نتایج غیر طبیعی در تست پاپ اسمیر فرد انجام میشوند. در آزمایش کولپوسکوپی پزشک با استفاده از دستگاهی به نام کولپوسکوپ، دهانه رحم را با بزرگنمایی بررسی میکند تا هرگونه تغییر غیر طبیعی را شناسایی کند. در صورت مشاهده نواحی و سلولهای مشکوک، بیوپسی انجام میشود که شامل برداشتن نمونه کوچکی از بافت رحم برای بررسی آزمایشگاهی است. این روشها به تشخیص زود هنگام مشکلاتی مانند دیسپلازی یا سرطان دهانه رحم کمک کرده و امکان درمان به موقع را فراهم میکنند.
بیوپسی دهانه رحم چیست؟
بیوپسی دهانه رحم یک روش تشخیصی است که در آن نمونه کوچکی از بافت دهانه رحم برداشته میشود تا در آزمایشگاه بررسی شود. بیوپسی به تشخیص دقیق بیماریهایی مانند عفونت، التهاب، دیسپلازی (تغییرات پیشسرطانی) یا سرطان دهانه رحم کمک میکند.
چه زمانی باید کولپوسکوپی و بیوپسی دهانه رحم انجام دهیم؟
به صورت کلی کولپوسکوپی و بیوپسی دهانه رحم زمانی توصیه میشوند که پزشک با مشاهده نتایج تست پاپ اسمیر متوجه تغییرات مشکوکی در سلولهای دهانه رحم شده باشد یا فرد علائمی مانند خونریزی غیر عادی، درد مزمن لگن یا ترشحات غیر طبیعی داشته باشد. همچنین اگر پزشک در معاینه فیزیکی متوجه ضایعات مشکوک شود، ممکن است کولپوسکوپی را برای بررسی دقیقتر پیشنهاد کند. در صورت مشاهده بافتهای پیش سرطانی، بیوپسی انجام میشود تا مشخص شود که آیا تغییرات سلولی خطرناک هستند یا خیر.
کولپوسکوپی و بیوپسی دهانه رحم چگونه انجام میشود؟
بررسی دهانه رحم و واژن به راحتی امکان پذیر نیست و روشهای خاصی برای این کار وجود دارد که از بهترین آنها میتوان به کولپوسکوپی و بیوپسی دهانه رحم اشاره کرد. در این روش، از یک ابزار مجهز به عدسی بزرگ نما به نام کولپوسکوپ استفاده میشود. با این روش، پزشک قادر است بافتهای روی دهانه رحم و دیوارههای واژن را واضحتر ببیند. سپس نمونه کوچکی از بافت را برای بررسی دقیقتر به آزمایشگاه میفرستد که به آن بیوپسی گفته میشود.
به عبارت دیگر از کولپوسکوپی استفاده میشود تا سرطان دهانه رحم تشخیص داده شود. بیوپسی هم به بدین خاطر انجام میشود تا سلولهای غیر طبیعی در دهانه رحم فرد یافت شود. اگر تست پاپ اسمیر شما غیر طبیعی باشد، به احتمال زیاد پزشک کولپوسکوپی و بیوپسی دهانه رحم را برای شما تجویز میکند. وجود سلولهای غیر طبیعی در دهانه رحم به احتمال زیاد نشان دهنده دیسپلازی دهانه رحم یا همان سرطان است.
انواع نمونه برداری و بیوپسی دهانه رحم در کولپوسکوپی
کولپوسکوپی و بیوپسی دهانه رحم انواع مختلفی دارد که معمولا بدین شرح هستند:
- بیوپسی مخروطی
در این نوع نمونه برداری از لیزر یا چاقوی جراحی استفاده میشود تا یک نمونه از بافت دهانه رحم به شکل مخروط جدا شود. این بافت معمولا بزرگ بوده و به راحتی میتوان آن را مورد بررسی قرار داد.
- بیوپسی پانچ
همان طور که از نام آن پیداست، پزشک از یک تیغه دایرهای که مانند پانچ کاغذ است استفاده کرده تا نمونه مورد نظر را بردارد. از آن جایی که همه قسمتهای رحم یکسان نیستند، ممکن است پزشک این نوع نمونهبرداری را در چند قسمت تکرار کند.
- کورتاژ اندوسرویکال
این نوع بیوپسی کمی متفاوت است. در ابتدا پزشک از یک ابزار مخصوص به نام کورت استفاده میکند که بسیار باریک بوده و میتواند با خراش دادن ناحیه داخلی اندوسرویکال نمونه مورد نظر را جمع آوری کند.
کولپوسکوپی رحم چه چیزی را مشخص میکنند؟
این روشها برای بررسی تغییرات سلولی یا تشخیص سرطانی بودن سلولهای دهانه رحم انجام میشوند. کولپوسکوپی میتواند نواحی غیر عادی را شناسایی کند و بیوپسی به تشخیص دقیقتر کمک میکند. بنابر این بیوپسی مشخص میکند که آیا تغییرات سلولی خوش خیم، پیش سرطانی (دیسپلازی) یا سرطانی هستند یا خیر. همچنین میتوان از این روشها برای بررسی وجود عفونتهای ویروسی مانند ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) استفاده کرد.
آمادگیهای لازم برای کولپوسکوپی و بیوپسی دهانه رحم
نکات زیادی برای آمادگی های قبل از کولپوسکوپی وجود دارد که باید قبل از کولپوسکوپی و نمونه برداری دهانه رحم رعایت کنید. رعایت همه آنها به شما کمک میکند که این بیوپسی را بدون خطر پشت سر بگذارید. این نکات عبارتند از:
- بیست و چهار ساعت قبل از کولپوسکوپی به هیچ عنوان نباید از کرم، دوش و دارو واژینال استفاده کنید. همچنین استفاده از تامپون یکی از ممنوعیتهای قبل از این بیوپسی خواهد بود.
- از بیست و چهار ساعت قبل از بیوپسی باید از رابطه جنسی خودداری کنید تا بافت ناحیه تناسلی تغییر پیدا نکند.
- باید همه داروهایی که مصرف میکنید را به اطلاع پزشک خود برسانید.
- لازم نیست قبل از بیوپسی ناشتا باشید یا از خوردن و نوشیدن امتناع کنید. ناشتا بودن زمانی واجب میشود که پزشک بخواهد از بیهوشی برای انجام فرآیند استفاده کند.
- در صورت باردار بودن باید این مورد را حتما با پزشک در میان بگذارید.
- ممکن است پزشک به شما بگوید که 30 دقیقه قبل از عمل مسکن مصرف کنید. یا ممکن است به شما دارو داده شود تا قبل از شروع بیهوشی آرام شوید. بعد از آن به همراه نیاز دارید که شما را به خانه برساند.
مدت زمان انجام کولپوسکوپی و بیوپسی دهانه رحم
در حالت کلی کولپوسکوپی حدود 10 تا 20 دقیقه طول میکشد. در صورتی که پزشک تصمیم به انجام بیوپسی بگیرد، چند دقیقه دیگر به زمان کلی آزمایش اضافه میشود. این روشها اکثرا در مطب پزشک انجام میشوند و نیاز به بستری ندارند.
بعد از بیوپسی دهانه رحم چه اتفاقی میافتد؟
بعد از انجام بیوپسی دهانه رحم، ممکن است فرد تا چند روز ترشحات خفیف و خونریزی جزئی داشته باشد. احساس درد خفیف یا گرفتگی عضلانی در ناحیه لگن نیز طبیعی میباشد. در صورت نیاز پزشک به شما توصیه میکند که تا چند روز از فعالیتهای شدید، رابطه جنسی و استفاده از تامپون پرهیز کنید تا دهانه رحم بهبود یابد. نتیجه بیوپسی طی یک تا دو هفته آماده میشود و پزشک بر اساس نتایج، درمان مورد نظر برای شما را پیشنهاد خواهد داد.
خطرات یا عوارض کولپوسکوپی و بیوپسی دهانه رحم
عوارض احتمالی کولپوسکوپی و بیوپسی دهانه رحم ممکن است خونریزی و عفونت باشند. اگر به برخی داروها یا مسکنها حساسیت دارید حتما با پزشک خود در میان بگذارید. در صورت امکان، کولپوسکوپی خود را تا یک هفته پس از دوران قاعدگی خود به تاخیر بیندازید. بیماری التهاب لگن و التهاب حاد دهانه رحم از عوامل خطری هستند که باید به آنها دقت کنید. ممکن است خطرات دیگری بر اساس شرایط شما وجود داشته باشد. قبل از انجام عمل حتماً در مورد هرگونه نگرانی با پزشک خود صحبت کنید.
دوران نقاهت کولپوسکوپی و بیوپسی
مدت زمان بهبودی و دوران نقاهت شما بستگی به نوع بیوپسی و استفاده از بیهوشی دارد. اگر پزشک برای انجام کولپوسکوپی از بیهوشی استفاده کرده باشد، شما را به اتاق ریکاوری برده تا تحت نظر باشید. پس از انجام معاینات لازم در صورت نرمال بودن فشار خون و تنفس، مرخص خواهید شد. داشتن مقداری گرفتگی خفیف، لکه بینی و ترشحات تیره یا سیاه رنگ برای چند روز طبیعی است. ترشحات تیره رنگ اثرات داروهای کنترلکننده خونریزی خواهند بود. ممکن است بهترین متخصص زنان در سعادت آباد به شما توصیه کند که تا یک هفته پس از کولپوسکوپی و بیوپسی دهانه رحم از رابطه جنسی و حمام رفتن خودداری کنید.
سوالات متداول
بله، در برخی موارد زنان یائسه نیز ممکن است نیاز به این آزمایشها داشته باشند، بهویژه اگر خونریزی غیر طبیعی یا نتایج غیر عادی در تست پاپ اسمیر آنها مشاهده شود.
انجام آزمایش کولپوسکوپی رحم دردناک نیست، اما ممکن است فرد احساس ناراحتی یا سوزش خفیفی داشته باشد. بیوپسی دهانه رحم ممکن است کمی دردناک باشد، اما درد آن قابل تحمل است و به سرعت برطرف میشود. در کل شدت درد به آستانه تحمل هر فرد بستگی دارد.
خیر، این روش اصولا بدون بیهوشی انجام میشود. پزشک ممکن است از بی حسی موضعی استفاده کند تا درد را کاهش دهد اما در بیشتر افراد نیازی به بیهوشی عمومی نیست.
بله، ممکن است تا چند روز خونریزی یا ترشحات قهوهای رنگ داشته باشید که قطعا طبیعی است. در صورتی که خونریزی شدید یا طولانی مدت باشد، حتما باید با پزشک مشورت کنید.
کولپوسکوپی برای بررسی دهانه رحم و واژن استفاده میشود، در حالی که کولونوسکوپی برای بررسی روده بزرگ انجام میشود. این دو روش کاملا متفاوت هستند.
بله، این روشها میتوانند وجود و فعالیت سلولهای سرطانی یا پیش سرطانی را تشخیص دهند. اگر بیوپسی نشان دهد که تغییرات سلولی مشکوک به سرطان هستند، پزشک میبایست درمان مناسب را برای شما تجویز کند.