جراحی لاپاراسکوپی چیست و چگونه انجام میشود؟ عمل لاپاراسکوپی چند روز بستری دارد؟ روش جراحی لاپاراسکوپی چه مزایا و معایبی دارد؟ لاپاراسکوپی برای درمان و یا تشخیص چه بیماریها و مشکلاتی به کار میرود؟
لاپاراسکوپی یک روش جدید جراحی است که برای انجام جراحی های شکم و لگن استفاده می شود. در روش لاپاراسکوپی، جراح ابزارهای بسیار نازک و ظریفی را از طریق برش های کوچکی که روی شکم و قسمت هایی از لگن ایجاد کرده است، وارد بدن می کند. لاپاراسکوپ یا دوربین لاپاراسکوپی یکی از ابزارهایی است که در شکم قرار می گیرد و تصویر زنده از شکم و لگن را به مانیتور می فرستد و تیم جراحی با کمک تصاویر ارسال شده به مانیتور تمامی مراحل و روند جراحی را کنترل می کنند. در صورتی که به دنبال اطلاعات کامل و جامع در مورد جراحی لاپاراسکوپی هستید، مطالعه این مطلب به شما پیشنهاد می شود.
لاپاراسکوپی چیست؟
لاپاراسکوپی یک روش جراحی بسته است که با استفاده از یک لوله باریک که یک دوربین به سر آن وصل شده است (لاپاراسکوپ) از طریق چند برش کوچک در شکم انجام میشود. این روش باعث میشود پزشک داخل شکم یا لگن را ببیند و عملهای جراحی مختلف را با کمترین آسیب به بدن انجام دهد.
انواع لاپاراسکوپی نواحی مختلف
لاپاراسکوپی میتواند برای نواحی مختلفی از بدن استفاده شود. مثل:
- لاپاراسکوپی شکم (برای کیسه صفرا، آپاندیس، فتق)
- لاپاراسکوپی لگن (برای تخمدان، رحم، اندومتریوز)
- لاپاراسکوپی روده
- لاپاراسکوپی برای جراحی چاقی (مثل بای پس معده)
کاربردهای جراحی لاپاراسکوپی
در حال حاضر بسیاری از جراحی ها با روش لاپاراسکوپی انجام میشود. اما اینکه بیمار کاندید مناسبی برای جراحی لاپاراسکوپی هست یا نه؛ بستگی به پیچیدگی شرایط فیزیکی بیمار دارد. به عنوان مثال در برخی از جراحی ها که دارای شرایط حساس و پیچیده هستند، ممکن است از روش لاپاراسکوپی استفاده شود. با این حال، جراحی لاپاراسکوپی به علت مزایایی مانند هزینه کمتر و نتایج بهتر نسبت به روش های دیگر، بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. در ادامه جراحی هایی که از طریق لاپاراسکوپی انجام می شود را عنوان میکنیم:
- برداشتن کیست تخمدان، فیبروم، سنگ و پولیپ
- برداشتن تومورهای کوچک
- بیوپسی ها
- بستن لوله
- برداشتن جنین در حاملگی خارج از رحم
- لاپاراسکوپی آندومتریوز
- جراحی بازسازی واژن و مجرای ادرار
- درمان ناباروری با لاپاراسکوپی
- سیستکتومی (برداشتن مثانه)
- نفروورترکتومی رادیکال (جهت درمان سرطان سلول انتقالی)
مدت زمان انجام جراحی لاپاراسکوپی چقدر است؟
در بیشتر موارد بسته به نوع و پیچیدگی جراحی، لاپاراسکوپی بین ۳۰ دقیقه تا ۲ ساعت طول میکشد. برخی عملها سریعتر انجام میشوند، اما بعضی دیگر ممکن است زمان بیشتری ببرند.
آمادگی برای جراحی لاپاراسکوپی
پیش از انجام این جراحی باید چند نکته رعایت شود، از جمله:
- ناشتا بودن از چند ساعت قبل از عمل لاپاراسکوپی
- قطع مصرف داروهای رقیق کننده خون در صورت نیاز
- بررسیهای آزمایشگاهی و مشاورههای لازم مثل قلب یا بیهوشی
پزشک دقیقا راهنمایی میکند که چطور برای عمل آماده شوید.
نحوه جراحی لاپاراسکوپی کیست
نحوه انجام عمل لاپاراسکوپی
به طور کلی لاپاراسکوپی به صورت سرپایی انجام می شود. این بدان معناست که می توانید در همان روز پس از عمل به خانه بروید. این جراحی را می توان در بیمارستان یا در کلینیک جراحی به صورت سرپایی انجام داد.
- برای جراحی لاپاراسکوپی معمولا از بیهوشی عمومی استفاده می شود. شما را تحت بیهوشی عمومی می خوابید و دردی احساس نمی کنید. به شما سرم وریدی زده می شود که از طریق آن ماده بی حس کننده و مایعات به بدن شما می رسد.
- در برخی موارد ممکن است عمل با بی حسی موضعی شروع شود که در طی آن ناحیه آسیب دیده بی حس می شود و در حالت هوشیاری احساس درد نخواهید کرد.
- در حین لاپاراسکوپی، جراح برش هایی به طول 2 تا 4 سانتی متر در قسمت هایی از شکم ایجاد می کند. سپس یک لوله نازک به نام کانولا در ناحیه شکم قرار داده می شود تا با دی اکسید کربن شکم را باد کند. پر کردن شکم با گاز به پزشک اجازه می دهد تا اندام های شکمی را بهتر و واضح تر ببیند.
- هنگامی که شکم متورم شد، جراح لاپاراسکوپ را داخل برش ها قرار می دهد. دوربینی که به لاپاراسکوپ متصل است، تصاویری از اجزای شکم را بر روی صفحه نمایش یا مانیتور نمایش می دهد و جراح می تواند اجزای شکم را به صورت زنده مشاهده کند.
- تعداد و اندازه برش ها به بیماری خاصی بستگی دارد که جراح در تلاش برای تشخیص یا پیشگیری آن است. معمولاً بین 2 تا 5 برش ایجاد می شود که از طریق آنها سایر ابزارهای جراحی وارد بدن می شوند.
- هنگامی که تمام مراحل به پایان رسید، معده از دی اکسید کربن خالی می شود و ابزارها از معده خارج می شوند. در نهایت، برش ها بخیه می شوند.
چه کسانی نباید جراحی لاپاراسکوپی انجام دهند؟
در موارد زیر ممکن است لاپاراسکوپی گزینه مناسبی نباشد:
- سابقه جراحیهای زیاد در شکم (چسبندگی زیاد)
- بیماریهای شدید قلبی یا ریوی
- خونریزی غیر قابل کنترل
- بارداری در مراحل خاص (به تشخیص پزشک)
در این موارد عمدتا بهتر است پزشک، جراحی باز یا روشهای دیگر را در نظر بگیرد.
✅ بیشتر بخوانید: آیا لاپاراسکوپی درد دارد؟
فواید و مزایای جراحی لاپاراسکوپی
جراحی لاپاراسکوپی که برای انواع بیماری های زنان شامل کیست تخمدان، فیبروم های رحمی، آندومتریوز و چسبندگیهای داخل رحمی و … کاربرد دارد، در مقایسه با دیگر روشهای جراحی از مزایای متعددی برخوردار است که در ادامه به آنها اشاره میکنیم:
- کاهش زمان بستری بیمار
جراحی لاپاراسکوپی به دلیل برشهای کمتر و کم عمقی که در بدن بیمار ایجاد میکند، به زمان بستری کمتری نیاز خواهد داشت. در واقع در این روش، زخمهای ایجاد شده و بافتهای تحت جراحی، زودتر ترمیم شده و زمان بهبودی بیمار سریعتر است.
- کاهش خطر عفونت
این نوع جراحی از طریق ایجاد سوراخهای کوچک و برشهای کم عمق انجام شده و سبب میشود تا بخشهای داخلی بدن، تماس کمتری با ابزارهای جراحی و آلودگیهای محیطی داشته باشد. به همین دلیل روش لاپاراسکوپی، احتمال بروز عفونت را کاهش داده و سبب میشود نگرانی کمتری در این مورد داشته باشید.
- کاهش درد و خونریزی
جراحی لاپاراسکوپی که بر خلاف دیگر روشهای جراحی، یک روش کم تهاجمی بوده که به ایجاد برشهای بزرگ و عمیق نیاز ندارد، معمولاً با خونریزی کمتری همراه بوده و بیماران بعد از انجام آن، درد و ناراحتی کمتری نیز خواهند داشت.
افزون بر این، روش لاپاراسکوپی به کمک دوربین تعبیه شده در لوله لاپاراسکوپ و تصاویر واضحی که در اختیار پزشک قرار میدهد، دید بهتری بر روی منطقه جراحی ایجاد کرده و دقت جراحی را بالا میبرد.
تفاوت لاپاراسکوپی و لاپاراتومی در چیست؟
لاپاراتومی یکی از روشهای جراحی باز است که در آن برش بزرگی روی شکم داده میشود، در صورتی که لاپاراسکوپی با برشهای کوچک، لاپاراسکوپ و دوربین انجام میشود. پس در نتیجه لاپاراسکوپی دوره نقاهت کوتاه تری نسبت به لاپارتومی دارد و همچنین درد کمتر و اسکار کوچکتری روی پوست ایجاد میکند.
مزایای لاپاراسکوپی نسبت به جراحی باز
- کمتر بودن درد بعد از عمل لاپاراسکوپی
- زمان ریکاوری کمتر
- برگشت سریعتر به فعالیتهای روزانه
- کمترین خطر عفونت
- جای زخم کوچک
به همین دلیل این روش امروزه محبوبیت زیادی پیدا کرده.
خطرات و معایب جراحی لاپاراسکوپی
روش جراحی لاپاراسکوپی با تمام مزایا و فوایدی که دارد، مانند هر روش جراحی دیگری معایبی نیز دارد که برخی از آنها عبارتند از:
- هزینه بالاتر: جراحی لاپاراسکوپی در مقایسه با دیگر روشها، به دلیل استفاده از تجهیزات و ابزارهای خاص و پیشرفته هزینه بالاتری خواهد داشت. انجام این روش جراحی همچنین، به تجربه و تخصص بالایی نیاز دارد.
- زمان عمل: یکی دیگر از معایب جراحی لاپاراسکوپی، بیشتر بودن زمان انجام آن است. طولانی بودن زمان جراحی برای بسیاری از بیماران مناسب نبوده و ممکن است با وجود تمام مزایای روش لاپاراسکوپی، برای برخی از بیماران مناسب نباشد.
- عوارض گاز دی اکسید کربن: گاز کربن دی اکسید کربن مورد استفاده در لاپاراسکوپی نیز ممکن است خطرات و عوارضی را شامل تجمع حبابهای گاز در عروق و … برای بیمار به دنبال داشته باشد.
- همچنین، جراح ممکن است ناخواسته رگ یا عضوی را سوراخ کند. این اشتباه می تواند منجر به خونریزی یا آسیب جدی شود.
- جای زخم باقی مانده از جراحی های قبلی می تواند قرار دادن صحیح تروکار (ابزار تیز مورد استفاده در پزشکی و جراحی. تروکار برای دسترسی به رگ های خونی و حفره های بدن) به شکم را دشوار کند. این اسکار همچنین می تواند مانع انتشار گاز در شکم شود.
- در صورت بروز یا عود عوارض، جراح ممکن است تصمیم بگیرد به جای لاپاراسکوپی، برش بزرگتری ایجاد کند و با روش جراحی استاندارد ادامه دهد. البته در این تصمیم پزشک سلامت بیمار را در اولویت قرار می دهد.
توجه به این نکته ضروری است که اگر عمل توسط جراح خوب انجام شود، هیچ آسیب و عارضه ای برای بیمار ایجاد نمی شود و کاملا بی خطر خواهد بود، بنابراین بیماران باید در انتخاب جراح دقت لازم را داشته باشند.
چه زمانی بعد از انجام لاپاراسکوپی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
بعد از انجام جراحی لاپاراسکوپی، اصولا روند درمان بدون مشکل پیش میرود، اما در برخی موارد ممکن است علائمی ظاهر شود که نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارند. اگر بعد از عمل دچار تب بالا، خونریزی غیر عادی از محل بخیهها، درد شدید و مداوم در ناحیه جراحی، تورم بیش از حد شکم یا تهوع و استفراغ مکرر شدید، نباید این علائم را نادیده بگیرید. همچنین اگر احساس ضعف شدید، سرگیجه یا مشکلات تنفسی داشتید، حتما با پزشک خود تماس بگیرید. این علائم ممکن است نشانهی عفونت، خونریزی داخلی یا دیگر عوارض جراحی باشند که نیاز به بررسی و درمان فوری دارند. پس در صورت مشاهده هرگونه نشانهی مشکوک و خطرناک، بهتر است جانب احتیاط را رعایت کرده و سریعا به پزشک مراجعه کنید.
سخن پایانی
در حال حاضر توسعه و پیشرفت در تکنیک های جراحی لاپاراسکوپی ادامه دارد و انجام ایمن جراحی های پیچیده از طریق برش ها را ممکن می سازد. بسیاری از روشهایی که زمانی برای روشهای کم تهاجمی بسیار دشوار تلقی میشدند، امروزه میتوانند با روش لاپاراسکوپی راحت تر و بدون ترس و اضطراب انجام شوند.
سوالات متداول:
بله، اما باید بعد از بهبود نسبی بدن (حدود ۶ هفته بعد از زایمان) و با نظر پزشک انجام شود، به خصوص اگر مادر شیرده است یا جراحی مربوط به لگن دارد.
بسته به نوع عمل انجام شده، معمولا بین ۳ تا ۱۴ روز زمان لازم است تا فرد به زندگی عادی برگردد. بعضیها هم حتی زودتر به کارهای سبک روزانه مشغول میشوند. توصیه میشود حتما تا پایان دوره نقاهت خود کار آسیب زنندهای انجام ندهید تا روند درمان شما به صورت کامل طی شود و بتوانید به راحتی بعد از آن به روزمره خود بازگردید.
بله میتوان گفت تقریبا همهی جراحیهای لاپاراسکوپی با بیهوشی عمومی انجام میشوند تا بیمار در حین عمل بدون درد باشد و عضلات شکم شل باقی بمانند.
