هیسترکتومی کامل یا هیسترکتومی توتال رحم یک روش جراحی است که در آن تمامی قسمتهای رحم و دهانه رحم برداشته میشود. این روش، یکی از شایعترین انواع عمل هیسترکتومی بوده و بعد از عمل سزارین، دومین جراحی رایج برای زنان محسوب میشود. انجام این جراحی معمولاً با استفاده از بیهوشی عمومی یا بیحسی موضعی در اتاق عمل صورت میگیرد. این نوع جراحی به دلیل تهاجمی بودن، دارای عوارض بیشتری نسبت به روشهای دیگر هیسترکتومی مانند هیسترکتومی لاپاراسکوپی است. همچنین، دوره نقاهت و بهبودی پس از آن نیز طولانیتر است.
هیسترکتومی توتال چیست؟
هیسترکتومی توتال یا هیسترکتومی کامل نوعی جراحی زنان است که در آن کل رحم و دهانه رحم (سرویکس) برداشته میشود. در برخی موارد، ممکن است تخمدانها و لولههای فالوپ نیز هم زمان برداشته شوند، اما این بخش از عمل به شرایط بیمار و تصمیم پزشک بستگی دارد. این نوع جراحی بیشتر برای زنانی انجام میشود که دچار مشکلاتی مانند فیبرومهای رحمی، خونریزیهای شدید و مداوم، آندومتریوز پیشرفته، سرطان رحم یا دهانه رحم، یا افتادگی رحم هستند. پس از انجام این جراحی، فرد دیگر قادر به بارداری نخواهد بود، چرا که رحم از بدن خارج شده است. هیسترکتومی توتال یکی از متداول ترین روشهای درمانی در مواردی است که درمانهای دارویی یا کمتر تهاجمی موثر واقع نشدند.
هیسترکتومی کامل رحم چه مزایایی دارد؟
هیسترکتومی کامل رحم که انجام آن به عنوان شایعترین نوع عمل هیسترکتومی در برخی موارد ضرورت پیدا میکند، مزایای مختلفی دارد که میتواند زندگی شخص را بهبود بخشد. در ادامه به معرفی این مزایا میپردازیم:
- رفع دردهای ناحیه لگن: یکی از مزایای اصلی هیسترکتومی کامل رحم، کاهش یا برطرف شدن دردهای مزمن لگنی است که ممکن است به علت مشکلات رحمی ایجاد شده باشد.
- قطع خونریزی های شدید ماهانه: برای خانمهایی که با خونریزی شدید و نامنظم ماهانه مواجه هستند، هیسترکتومی کامل رحم میتواند راه حل مؤثری برای بهبود این مشکل باشد.
- درمان کم خونی شدید: اگر کمخونی بدن به اندازهای شدید بوده که با دیگر روشهای درمانی قابل مدیریت نباشد، هیسترکتومی کامل رحم میتواند به درمان این نوع کم خونی کمک کند.
- درمان آندومتریوز شدید و عوارض آن: هیسترکتومی کامل رحم به عنوان یکی از راهکارهای درمانی برای آندومتریوز شدید و عوارض آن است که در صورت عدم پاسخ به روشهای درمانی دیگر مورد استفاده قرار میگیرد.
- درمان افتادگی رحم و عوارض آن: برای برخی از خانمها، افتادگی رحم و عوارض آن میتواند مشکلات جدی را به دنبال داشته باشد که هیسترکتومی کامل رحم میتواند در درمان آنها مؤثر باشد.
- خطر سرطان رحم: در مواردی که خطر سرطان رحم وجود داشته و روشهای دیگر برای درمان موثر واقع نشده باشند، هیسترکتومی توتال رحم ممکن است به عنوان راهکار نجات بیمار مورد استفاده قرار گیرد.
- درمان دردهای مقاربتی: خانمهایی که هنگام مقاربت و نزدیکی با مشکل و احساس درد و ناراحتی روبرو هستند، در صورت تشخیص پزشک میتوانند به کمک هیسترکتومی کامل رحم، مشکلات و دردهای مربوط به آن را کاهش دهند.
مراقبت های بعد از هیسترکتومی کامل یا توتال
هیسترکتومی توتال یکی از جراحیهای بزرگ و پیچیده است که نیازمند مراقبتهای ویژه پس از عمل خواهد بود. در واقع، رعایت مراقبتهای بعد از هیسترکتومی اهمیت بسیاری دارد تا از بروز مشکلات جدی جلوگیری شود. مراقبتهای مهمی که باید پس از هیسترکتومی کامل رعایت شوند عبارتند از:
- اجتناب از کارها و فعالیتهای دشوار و بلند کردن اجسام سنگین: در طی چهار تا شش هفته اول پس از جراحی، باید از انجام کارهای سنگین و بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید تا از باز شدن احتمالی بخیهها به خوبی جلوگیری کرده و از این طریق، بهبود سریعتر را تجربه کنید.
- پیاده روی و راه رفتن: به منظور جلوگیری از لخته شدن خون در پاها، باید در اولین زمان مناسب پس از جراحی شروع به راه رفتن کنید و به فعالیتهای ورزشی سبک مانند پیادهروی بپردازید.
- رعایت بهداشت و خشک نگه داشتن زخم: حتماً باید زخم جراحی خود را تمیز و خشک نگه دارید و به طور دقیق از آن مراقبت کنید تا از بروز عفونت احتمالی جلوگیری شود. همچنین برای جلوگیری از عفونتهای واژنی، باید بهداشت ناحیه واژن رعایت کرده و حتما از لباس زیر تمیز استفاده کنید.
- پرهیز از برقراری رابطه جنسی: تا شش هفته اول پس از هیسترکتومی کامل، بهتر است از برقراری رابطه جنسی خودداری کرده و تا زمان بهبودی کامل صبر کنید.
- مصرف داروهای تجویز شده: حتماً باید داروهای مسکن و آنتی بیوتیکهای تجویز شده از سوی بهترین جراح هیسترکتومی در سعادت آباد را به موقع مصرف کنید تا دردهای خود را تسکین داده و از بروز عفونت نیز جلوگیری کنید.
در نهایت، برای کاهش نفخ و ورم شکم بعد از توتال هیسترکتومی، میتوانید از کمپرس گرم استفاده کرده و یا تغییراتی در رژیم غذایی خود اعمال کنید. با رعایت این مراقبتها، فرآیند بهبودی پس از هیسترکتومی توتال به شکلی موثر صورت گرفته و سبب میشود تا بهبودی را در زمان سریعتر و کوتاهتری تجربه کنید. بعد از گذشت مدت زمانی حدود دو هفته پس از جراحی نیز میتوانید به تدریج فعالیتهای روزمره خود را از سر بگیرید، اما در مورد فعالیتهایی مانند رانندگی بهتر است با احتیاط بیشتری عمل کرده و تا زمان بهبودی کامل صبر کنید.
عوارض هیسترکتومی توتال رحم
عوارض هیسترکتومی کامل رحم به نسبت بافتهایی که در این جراحی برداشته میشوند، متغیر خواهد بود. اما برخی از عوارض شایع هیسترکتومی توتال عبارتند از:
- افسردگی
- پایان پریودی
- ناباروری و نازایی
- بروز علائم یائسگی
- تغییر شکل کانال واژن
- چسبندگی بعد از هیسترکتومی
- آلرژی و حساسیت به مواد بیهوشی
- ایجاد لخته های خون یا ترومبوز وریدی
- احتمال خونریزی یا عفونت شدید بعد از عمل
- ماندن جای اسکار و زخم روی شکم بعد از بهبودی
- عفونت جای زخم و برشهای ناحیه جراحی شده و یا باز شدن بخیه های جراحی
- آسیب دیدگی سایر اندامهای داخلی حین عمل مانند مجاری ادراری یا انسداد روده
روشهای انجام عمل هیسترکتومی کامل
هیسترکتومی توتال بسته به شرایط بیمار و ترجیح پزشک، میتواند با روشهای مختلفی انجام شود:
- هیسترکتومی شکمی (Abdominal): در این روش، برشی در قسمت پایین شکم ایجاد میشود و رحم از طریق این برش خارج میگردد. این روش برای مواردی که رحم بزرگ است یا مشکوک به سرطان میباشد، استفاده میشود.
- هیسترکتومی واژینال: در این نوع جراحی، رحم از طریق واژن خارج میشود و نیازی به ایجاد برش در ناحیه شکم نمیباشد. این روش بدون تهاجم تر بوده و اصولا دوران نقاهت کوتاهی دارد.
- هیسترکتومی لاپاراسکوپی: با کمک دوربین لاپاراسکوپ و ابزارهای جراحی ظریف، رحم به صورت قطعه قطعه از طریق برشهای کوچک در شکم یا از راه واژن برداشته میشود. این روش دوره درمان کوتاه تری دارد و درد پس از عمل کمتر است.
عمل توتال هیسترکتومی چقدر طول میکشد؟
مدت زمان انجام جراحی هیسترکتومی توتال بسته به روش انتخابی متفاوت است. در روش شکمی، اکثرا در حدود ۱.۵ تا ۲ ساعت زمان نیاز است، در حالی که در روش هیسترکتومی واژینال یا لاپاراسکوپی ممکن است بین ۱ تا ۱.۵ ساعت به طول انجامد. با این حال، اگر هم زمان نیاز به برداشتن تخمدانها، لولههای فالوپ یا درمان ضایعات دیگر باشد، زمان جراحی ممکن است به طول بیانجامد. همچنین شرایط عمومی بیمار، تجربه جراح و پیچیدگی جراحی نیز در مدت زمان عمل تاثیرگذار هستند.
دلیل انجام توتال هیسترکتومی چیست؟
توتال هیسترکتومی در شرایط خاص و زمانی که درمانهای دیگر موثر واقع نشدهاند، انجام میشود. از جمله دلایل اصلی برای انجام این عمل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- فیبرومهای رحمی بزرگ یا دردناک
- خونریزی مشکوک و غیر عادی و شدید رحمی
- سرطان رحم یا دهانه رحم
- آندومتریوز پیشرفته یا مقاوم به درمان
- افتادگی رحم (پرولاپس)
- بیماریهای خوش خیم مقاوم به دارو مانند آدنومیوز
تصمیم به انجام هیسترکتومی همیشه پس از بررسی دقیق علائم بیمار، آزمایشها، سونوگرافی و مشورت با پزشک متخصص زنان دکتر پرند قشلاقی اتخاذ میشود.
آیا جراحی توتال هیسترکتومی تاثیری در هورمونها دارد؟
خود عمل توتال هیسترکتومی تنها شامل برداشتن رحم و دهانه رحم است و تاثیر مستقیمی بر تولید هورمونهای زنانه ندارد، چرا که تخمدانها (که اصولا مسئول ترشح هورمونهایی مانند استروژن و پروژسترون هستند) باقی میمانند. با این حال، اگر در طی عمل تخمدانها نیز برداشته شوند (که در موارد خاص مانند سرطان یا خطرات خانوادگی برداشته میشوند)، فرد دچار یائسگی ناگهانی خواهد شد. در این شرایط، ممکن است علائم یائسگی مانند گرگرفتگی(بالا رفتن دمای بدن به صورت ناگهانی و کوتاه مدت)، خشکی واژن، تغییرات خلقی و اختلال خواب ظاهر شود. پزشک میتواند با تجویز درمان جایگزین هورمونی (HRT)، این علائم را کنترل کند.